سيد جلال الدين آشتيانى
61
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
محيى الدين است و شارحان كلمات محيى الدين ، نيز در حل مشكلات فصوص بيشتر از فتوحات مكيه استمداد جستهاند . ما اين جهات را مشروحا در مقدمه خود با استدلال و ذكر مأخذ بيان نموده و روشن كردهايم . شرح ما بر فصوص ، حاوى جميع مزايايى است كه شارحان فصوص بيان كردهاند . اين شرح در دو جلد در حدود هزار و دويست صفحه چاپ و شرح همين مقدمه بانضمام مقدمهيى حاوى شرح حال و آثار محيى الدين و علت تقدم محيى الدين بر ساير عرفاى اسلامى و كيفيت ايجاد انقلاب علمى محيى الدين در عالم عرفان منتشر خواهد شد . شايد بتوان گفت : كتابى بدين مفصلى در افكار محيى الدين در اعصار اخير تأليف نشده است . حقير در شرح خود بر اين مقدمه ، موارد اختلاف حكما و عرفا را ذكر كرده است و اغلب بلكه جميع مسائل موجود در اين مقدمه را حتى المقدور با موازين برهان تطبيق داده است . در مطاوى شرح خود بر اين مقدمه ، باقوال متأخرين از عرفاى اسلامى كه سهم مهمّى در نشر معارف عرفانى دارند ، استناد كردهايم . در بين متأخرين ، دانشمندانى متخصص در اين فن وجود داشتهاند كه مقامات و مراتب علمى آنها بر اكثر اهل معرفت مجهول است . در بين متأخرين ، اشخاصى بودهاند كه در اين معارف ، دست كمى از اكثر قدما نداشتهاند . عرفان و تصوف در اكثر بلكه جميع شعب اسلامى اثر گذاشته است . به همين جهت همهء دانشمندان ، كموبيش از اين علم شريف بىنياز نيستند . بيش از همه دانشمندان و محققان ، فلاسفهء اسلامى از افكار عرفانى متأثر شدهاند . بين حكيم و صوفى ، ساليان دراز و متمادى در مسائل علمى كشمكش برقرار بوده است . در اين نزاع و جدال علمى ، عرفا فاتح شدهاند . يگانه سبب اين فتح همان پيروى و تبعيت عرفا در مسائل مبدا و معاد از اهل وحى و تنزيل است . مأخذ تبعيت عرفا « 1 » در مسائل مربوط به مبدأ و معاد و مشهد علمى اهل معرفت ، كتاب و
--> ( 1 ) . آقا سيد رضى مازندرانى لاريجانى و تلميذ او آقا محمد رضا و برخى از تلاميذ آقا محمد رضا مثل آقا